iluko.com - website a magustoan a pagpalpallailangan dagiti pada a nangisit ti sikona.

Tirad pass ti ayan mi

 

Skip Navigation LinksHome > Blogs >



PATUDAN NI TATANG/AMA
7/17/2008 10:43:09 PM

PATUDAN NI AMA ket manarimaan nga irusruswat ko para iti pannakasangal iti DRAMA WENNO SKIT babaen ti tulongyo kakabsat/kakapagayam amangted iti nabuslon nga ayatyo/ supurtayo tapno maaramid a saan nga imposible daytoy a ganwat. Babaen iti Tribal Settlement (SAPIT) napatudan ngarud ti Ama ket nagsubli a pilit pursado ti mismo nga nagannakkanianawenno iti mismo a lugar na. Ngem saanakayatnaasaowen a pinagsina dagiti agassawa.Ti Skit ket agrikos iti storyana iti problema ti pamilya babaen ti ti kinasadut/ irresponsable ti Ama

Maawis kayo ngarud kakapagayam ko amangted ti ti naan-anay akapanunutan yo tapno masangal daytoy a proyekto. Ngamin naipaima daytoy apabuya kanyami ataga Gregorio del Pilar, Ilocos Sur nga iparang min to no kaaldawan ti BEGNAS YLOCOS inton October 28,2008 sadiay Syudad ti Candon.



Comments



Alex
7/18/2008 7:36:36 AM

Ruby, ania ti kayatna a sawen ti "patudan"?



Ruby Abad
7/18/2008 9:11:33 PM

Im glad to hear you Sir! PATUDAN is an iluko is an a verb that means to disciplining one person. Yong tatay na irresponsible (sadut) byu means of tribal elders sila ang korte to do the patud. GUD Day!



Makaammo
7/22/2008 4:56:43 AM

expel from the place for time being. Pagpanawenda, agsublinto no agbalbaliw. Kas koma no sadut, mammartek wenno saanna nga ammo a tamingen ti pamilyana a nasayaat.



Alex
7/22/2008 7:44:00 AM

Gapu iti kinasadut dayta amada, ti dapat a mapasamak iti istorya ket adda tay lesson a mamagbalbaliw kenkuana. Kas koma no inbaga ni baketna a kitaenna a nasayaat diay anakda a bassit wenno tay apokoda a bassit a medyo alikuteg ta adda papanan diay mangay-aywan. Gapu ti kinasadut ken kinamanagbaybay-a diay a lakay, dina inkankano diay alikuteg nga ubing a rimmuar diay balay ket napan idiay ayan ti bubon (deep well) ket disgrasya a natnag diay ubing. Natay! Dakkel a leksion dayta tapno makariing ti matmataurog a dara daytoy sadut a lakay!



Ruby Abad
7/24/2008 7:19:47 PM

Naimbag a bigat mo pagayam ko a MAKAAMMO, you've given me a great idea with our project! Sapay la ta di ka a maum-uma A MANGMANGTED TI KAPANUNUTAM A NABAGAS. aGYAMANAK UNAY KABSAT KO.



Ruby Abad
7/24/2008 7:21:53 PM

Sir Alex pagyamanak manen iti panangibenglay mo iti napintas a panangited mo iti sitwasyon no kasano ti maysa nga Ama a nasadut ket adaan metten ti rason a mapatudan. Ala sapay ta di mangadua a mangted pay iti kapanuntam. Pagyamanak unay.



Makaammo
7/27/2008 12:41:22 PM

Adda maysa a pasamak:

Ni manong akki(saanna a pudno a nagan) addaan ti pamilya. 4 ken 2 ti tawen dagitay putotna puro babbae.Sadut ken mamartek.Kaasi ni baketna mapan makitangtangdan ken isu ti mangisaksakad ti pagbiagda.Gapu ta sadut ni akki, awan ti maigatangna ti arak no di ket iyutangna datay tangdan ni baketna no mapan makiarep, makigaik ken dadduma pay pakitangdanan.

Inyabong dagiti lalakay ni akki, binagbagaanda ken pinagkarida nga agbalbaliw. Wen kunana met.Imbes a tungpalenna, ituloyna latta ti kinasadutna ken kinamamartekna ken kabilenna payen ni baketna no saan a bayadan ni baketna dayta inutangna nga arak.

Gapu ti Kultura, dagiti lalakay ti linteg. Pinagpanawda ni akki(pinatudan) a kunada kenkuana a saan nga agsubli ditoy barrio ken iti pamilyana no saana nga agbalbaliw.Awan ti naaramdan ni akki, pimmanaw ket diak ammo a lugar ti napananna.

Dakkel a ginawa ni baketna ken ti pamilyana.Ni baketna ti nagbalin nga ama ken ina dagiti annakda.Dimteng ti tiempo, a nakapan abbroad dagitay dua a putotna idi bimmalasangda, nakapanda idiay hongkong.

Kayatna ngarud a sawen a pimmintas ti panagbiag ti pamilyana idi napatudan isuna.Nagsubli.Ania ti rason? Inawat kadi ti pamilyana?

Ituloykonto ta adda met mangawawag kaniakon!




Ruby Tong-alan Abad
7/29/2008 2:56:04 PM

Pagyamanak kabsat Makaammo ti anep mo a mangibingbinglay ti nabagas a kapanunutam! Pangaasim ta ituloy ti narugyam a pakasaritaan ni Lakay AKKI. Ket pagsaysayaatanna ta adda kayo a mangmangted ti naan-anay a kapanunutan iti daytoy a panggep no kasano a mapatudan ti maysa nga ama.Diak agsarday a mangipeksa ti ayat/panagyaman ko kenka MAKAAMMO ta sikan tay nakunkunakon a manangibinglay saan a mangibubukod. Agyamanak unay gayyemko. Ania met aya ti blog mo ta sarungkaranka Gayyem? Naimbag a bigatmo ken kasta metten dagiti sangaili ta.



Makaammo
7/30/2008 6:39:21 PM

Tuloyna.

Bayat ti kaawan ni akki , insakad ti asawana ti panagbiag ti pamilyana. Pagsayaatanna ta adda metten Brgy.High School a nagbalin a National High School. nakaturpos dagitay putot ni akki ti high School. Apaman nagraduar ti high school datay inauna, pinadasna ti nagapplikar a nagsales girls iti maysa a basar idiay baguio ket napagasatan met.Ket isu ti timmulong a nangpaadal datay adina iti kinamestra.

Nakapasa met piman ti teachers Board ket napagasatan nga agisuro met laeng ti elementary diay lugarda.

Tay Inauna a putot ni akki, kalpasanna napagraduarna tay adina ti kinamaestra, nagapplikar a mapan hongkong ket napagasantmet, kristiano nga hongkong national ken businessman ti naitumpong nga amona.Tunggal mapanda agtour idiay canada,wenno america itugotda isuna.

Maysa tiempo a nagbakasyon ti amona idiay america ket naitugotda met. Adda inyamammo ti amona a puraw iti papananda a kapilya.To make the story short, datay puraw nga inyamaamo tay amona, isu ti nagbalin a kasimpungalanna.

Idi nangasawa isuna, datay adingna a maestra ti nagsukat kekuana a kadua datay amongda. madina komanta agisursuro, ngem kunada a dakdakkel nga amang ti itedda a suweldona.nasayaat a talaga datay amongda, saanla laeng a katulong no di ket pinagdalda pay isuna idiay met laeng Hongkong agingana a nagbalin a Nars.

Ti balay a pinanawan idi ni akki ket isula a makuna a balay. pan aw ti atepna, bulo ti didingna ken no lablabsen ti agsao, napinpintas pay ti kulongan ti baboy.

Maysa rabii a napigsa ti tudo, ta makalawasen nga agnepnep, dimmakkel ti danum ti karayan ken waig idiay lugarda.Agarup ngata nga alas nuebe ti rabii.Ti bongalow a kongkreto ken adda uppat a napipintas a kuartona, kompleto iti appliancesna, kudsonna , ken isu ti maysa kapintasan abalay ti barrioda. Adda dagiti pamilya ni akki,ni baketna, datay inauna agraman tay apokoda a 3 yrs old nga imported,ta nagbakasyonda ken datay inaudi nga anakna a nagbalinen a nurse a dandani metten mapan ti america.Mayat ti panagtutongda idi pagammuan, adda nagtoktok ti ruangan. Saanda nga inkaskaso ta ipagarupda nga bulong laeng a naiyangin ta napigsa ti tudo ken adda pay anginna a napigsa.Adda nanggeg datay inauna nga anak ni akki a nag apo.Isu nga isuna ti mapan nanglukat diay ruangan.


Ituloy konto manen ta adda manen agdisturbo, kasos!




Ruby
8/1/2008 4:17:29 AM

Napintas, matarusak metten ti kayatna a saowen ti ngalay ti naited nga estorya ni lakay Akki ket ngarud ngay pagyamanak unay ti anep mo ken anus mo. Segsegaak ngarud ti pagtungfpalan ni lakay Akki pagayayamko. Agyamanak unay.



Makaammo
8/1/2008 3:52:06 PM

Tuloyna:

Saan nagsardeng ni akki a nangtogtog diay ruangan inggana a napan linukatan datay inauna nga anakna; Minda ti naganna.

Gapu ti pigsa ti tudo, nabasa ni Akki ken medyo agkutkutimermer. Nagsao ni akki:

"Agyamanak Ineng ti panaglukatmo ti ruangan. Daytoy kadi ti balay ni Toyang?"

"Wen apo. Umunegkayo ket napigsa ti tudo. Ne, nabasakayo pay gayam.! Asinnokayo kadi apo?" Sumungbat koman ni akki, ngem nanggeg ken naibosesan ni Toyang (baketna)ni akki, ta adda diay salas isuna ket bigla nga immasideg ket nagsao.

"Akki, adda pay laeng rupam nga agsubli! Pumnawka! Maysaka nga irrospnsable nga asawa ken ama!Awanen ti karbengam nga agsubli ditoy; pumanawka!"

Nasdaaw ni Minda iti dayta a nanggegna.Dina napuotan nga naarakup ni amana ken naganug-og.

"Tatang, agyamanak ti Dios a nagsublika. Siak ni Minda nga inauna nga anakmo..., Hu hu hu h hu!"

Saan nga ammo no mano nga minuto nga inaarakup ni Minda ni amana nga agsangsangit.

Nanggeg met ni Loida nga adingna nga adda diay kusina nga agipapapudot ti danum a pagkapeda.Bigla nga immasideg.Nakitana ti nakakasi nga itsura ni Amana. Dina met napengdan ti bagina, immarakup met ken Amana nga agsangsangit.

Pagammuan, nagsao ni Minda, sinangona ni Inada a tumanabutob ken nasakit ti panagkitkitana ken amada.

"Nanang, ni tatang napukaw ngem nabirokan. Natay ngem nagungar. Agyamantayo ketdi ti Dios ta nagkikitatayo pay."

Kalpasanna a nagsao, bigla napan idiay kuwartona, napan nangala ti tuwalya ken t-shirt ken pajama pagsukatan ni Amada. Inaarakup pay met laeng ni Loida nga agsangsangit.Kunkuna ni Loida ken Amana:

"Uray pay nasakit ti nakemko tatang ti panangpanawmo kadakami. Dimmakkel nga awan ti Ama, ngem agyamanak latta ti Dios ta gapu kenka ket napaaddakami ditoy lubong."

Nagsao met ni Minda. "Loida, kaduaam ni tatang, ipanmo idiay maysa kuwarto ta pagsukatem, kalpasaana agsublikayo ditoy salas ta agsasarita tayo. Innak diay kusina ta innak agsagana ti pagpapudot ni tatang ta ne urayla agkutkutimermer ti lam-eknan.

Kasta nagrud ti napasamak. Napan nagsukat ni Amada ket inusarna datay baro a t-shirt nga adda marakana ti sango: "Jesus Lovesyo".Naisagana metten ni Minda ti pagpudot ni Amada. Addada amin ti salas nga agpapatang.

Ituloykonto ta innak pay mangroot.












Makaammo
8/2/2008 1:31:01 PM

Tuloyna:
Ni akki ti immuna a nagsao.

"Ulitek ti kinunak itay,saanak a maikari nga asawa ken ama kadakayo. Awan ti serserbik. Immayak tapno dumawatak ti pammakawan ket kalpasanna agsubliakto met laeng idiay naggapuak."

Ni Minda ti nagsao a simmaruno, "Tatang, awan ti basolmo. Ta iti panagpanawamo kadakami, saanmo nagayatan ta pinatudandaka dagiti lalakkay. Kinapudnona tatang, bendisyon ket ti Namarsua kadatayo amin ti kaawanmo kadakami. Nalabit, no saanka nga immadayo ket ditoyka a nagnaed; nalabit lalo a nairaremtayo.Pinalugodan ti Dios nga immadayoka ken inusarna dagiti lalakay tapno patudandaka, tapno ti kasta isu ti dalan a rumang-aytayo.Kas pakakitaan, ti biagtayo ita.Naistoryak ken Bobby, nga isu ti manugangyo ti maipapan kadatayo, manipud pimmnawaka. Ammom kadi ti kinuna tatang?Birokenka kano, ta ibagami nga ayayatendaka. ket no mabirokanka, tawagak dagus isuna ta umay.Isu no apay nga addaak ita, intugotko daytoy 3 years old nga apom a lalaki, adda a nakaturog idiay kuwarto"

Agsaopay koma ni Minda, sinublat met a dagus ni Loida.

"Wen tatang, dakkelmet ti gurak idi kenka. Ngem idi inistoryak ti biagtayo kada amongko, imbagada ketdin a saanka aguraen no di ket ayaten. Ta sika iti instrumento ti Dios no apay nga addaak ditoy lubong.Ayayatenka tatang, baeten ti napait a pasamak ti biag tayo. Ngem daydi a napait, nagbalin nasam-it, ket adda tayo amin ita. Agragsaktayo ken agyamantayo iti Namarsua, ta daydi pamilya idi a napersay persay, itan addan a naisubli."

Bayat ti panagsasasao dagiti annak ni Toyang, saan a mailibak a nakaturong ti matana ken akki. Nadlawna a ti rupa ni akki ket sabsabali. Agduadua payen no isu a talaga ni akki!Adda madlawna a nakakskasdaaw nga langa ti rupa ni akki.Inasitganna ni akki, mininminganna nalaing.

" Akki, inkarik ti bagik a no agsublika ket saanka nga awaten ken saanka pakawanen.Ta nasakit kaniak iti impalakammo. Imbes koma nga ayat ken ay ayo, ngem saan metten no di ket kalbaryo. Palalo ti ragsakko idi pinatudandaka dagiti lallakay ken inakarkararagko a saankanto koman nga agsubli.Ket ita, nagsublika, ngem adda pakakaskasdaawak; sika a talaga kadi ni Akki?

Ti dayta nasludsodna a nangeg dagti annaknada, nasdaawa da met!

Ni Minda ti nagsao nga Immuna.

"Apay Nanang, agduaduaka a saan nga isuna ni tatang?"

"Saanmi a mairupaan ni tatang ta ubbing kami pay idi pimmnaw, apay saan kadi nga isu ni tatang?" Impasigunda met ni Loida.

Ni Akki, ti simmungbat kadakuada.

"Wen siak Toyang ni Akki, ken siak met annakko ti amayo.Nalabit saandak a mairupaan ta ubbing kayo pay idi immadayoak kadakayo."

Saan a nagwidan ni Toyang nga immarakup ken Akki.

"Ti kayatko a sawen Akki, masmasdaawak idi mingminganka. Idi no mingminganka, kaskala leon a ngumernger, ket sobran ti butengko; tungpalek amin nga ibagam. Ngem tatta, saan a leonnen a narungsot ti panagkitak no di ket karnero a naamo.Akki, pakawanenka, welkamka ditoy arpadko,"

Urayla nagugaog ni Toyang ti napigsa.

Idi medyo agkalman ti riknada gapu iti kasta.

Kuna ni Minda."Tawagak ni Bobby no bigat ta umay a daras ta aramidentayo iti panagyaman.Ken mayatna pay gayam, a kayatnakayonto nga alaen nga umay agpasyar idiay amerika."

"Uray siakton ti mangpitsiyon kada tatang ken nanang no makapanak diay amerika, yantangy ken singelak pay laeng. " Insenggat ni Loida.

"Agyamanak ti panangpakawanyo kaniak, ket naragsakakon. Nalabit, awatennakon datay agbanbantay ti ruangan idiay napintas a syodad." Insao ni Akki.
Kuna met ni Minda:" Apay punawka manen tatang? Saanen, ta agmaymaysa tayon."

Minda Anak. Adda lugar a nakitak a napintas, nagmayat ti panagkakanta ti tattao sadiay. Tunggal gamdek ti sumrek, atipaennak datay agbanbantay ti ruangan. Namitallo a piandasko, Kunana kaniak, saanak a makastrek inggana a saanak nga agsubli iti naggapuak ken dumawat ti pammakawan.Wen, napintas ti kunayo nga amerika, ngem napinpintas ti lugar papanak.Ta awanton iday ti ladingit, rigat, ken panagsisina, sadiay iti papanak."

Nagsao ni Loida." Ammok nabannog ken nautoyanka tatang, isu a kasta ti kunkunam. Ne Agala una gayam. Itulngkan idiay kuwartom ta makainanaka, ket inton bigat ipandaka ipakita ti doktor, ta ne nakakutkuttongka."

"Siakon ti mangitulod ken amayo idiay kuwarto." Imbaga ni Inada.

"of Cousre, maawatdandaka Nanang.! Kuna ni Minda.

Iti kuwarto, kuna ni Toyang.' "Nabayagen Akki a dita nagkaidda. Malagipmo kadi ti naudi?"

"Saankon a malagip Toyang. Ngem adda laeng ipakaasik kenka, no mabalin saanta koma ntga agkaidda, amangan no maalisanka ti sakitko."

"Akki, no ania man dayta sakitmo, awan ania man kaniak. Nagsublika ket pinakawanka. Maymaysatan. Ti sakitmo sakitko, ti mapagtengmo, mapagtengko, saantan nga agsina , Akki."

"Ngem Toyang, sabalin ti lubongmo ken lubongko. Ipakaasik kenka, saanta pay nga agkaidda ita a rabii, inton bigat ket uray agnanayonton."

Agamalmalanga ni Toyang iti kasta a nasao ni Akki. Ta idi, bayag laeng ni Toyang dumanon ti kuwartoda, buringkiin a




Makaammo
8/2/2008 2:03:25 PM

Tuloyna:

buringkiin a dagusen ni akki. Ngem ita, sabalin a talaga ni Akki. Tapno awan ti adu a sao sao, nagmayat ni Toyang a naturog iti sabali a kuwarto.

Gapu ta napuyatan da idi rabii, naladawda a nakariing. Ni Toyang isu ti nangisagana ti pamigatda ta isu ti immuna a nakariing.Riniingna dagiti annakna sana kuna nga apanda ayaban ni amada ta aggidandan nga agarmusar. Ti siddaawda, awan ni Akki idiay kuwarto anagturoganna, no di laeng datay T-shirt ken pajama nag inusarna, addada a nakaparabaw iti kama, a kasla saan inusar iti itsurada.

Rimmuarda a dagus. Nagsaludsodda kadagiti kaaruba no adda nakitada a rimmuar a lakay manipud balayda. Imbagada a simmangpet ni Akki idi alas nuebe ti rabii.Ti pagsidaawan dagti kaaruba. Napigsa ti tudo ken angin, isu a naawan ti kuryente idi alasnuebe inggana ti alas otso ita a bigat.Ngem kuna met da Toyang, agala unan ti parbangon idi maturogkami ket adda met kuryente.

Uray ania ti ikasta, saandan a nabirokan ni Akki. Adda agkuna, no ngay napan nagpaanud ditan waig wenno karayan ta dimmakel met ti danumda ta gapu ti kapigsa ti tudo.

Napanda nagsalsaludsod idiay kayanga a pagmurdongan ti waig ken karayan no adda nakitkita dagiti tattao a naanud a lakay. Impaarayatda pay iti bumaryo a tumulongda a mangbirok ken akki.Awan latta met.

Napanunot ni Minda napan nagsaludsod diay lugar a nakayanakan ni Amada.
Kuna ti kasinsin ni Amada, nga adda maysa kadua ni Amada naggapu idiay mindanao a nagibaga a ni Amada ket nagpukaw a saanda a nabirokan, adda nangibaga a hinuld upda ket inikalida met laengen.

Ta manipud pinatudanda ni amada, idiay nakaynakanna a nagawid. Ngem simmurot nagpamindanao kadagitaynagbaksyon a tagamindanao idiay lugarda.
Idi adda diay Mindanao, simmurot idiay bantay napan nakigulgulait wenno nakisysayo ti balitok. Istoryada nga alisto ni Akki nga agkutikuti, isu a pinanaganda ti garaw ricky.Ta Ricardo ti pudno nagan ni Akki, ket ti Akki, naganna laeng ti sirok ti latok.

Kunada nagaget ni Akki, uray no agsaksakit, apan latta aggulait. Ta kunana nga agurnong kano ti kuwarta tano agawid ta adda pageskuela dagitay dua putotna.Saan a mailibak, adu ti naurnong ni akki a naglakuanna ti balitok.Nagdesisyon nga agawid ta mailiw kanon ti pamilyana ket adu met kanon ti naurnongna.Aldaw idi ti sabado a sumalog idiay bantay ken apannan ilako datay naggullaitn a balitok, ken gumatang kano metten ti ticket (barko)nga agawid ken agsubli iti pamilyana.

Sipud ti daydi nga isasalogna manipud bantay a paggulgulitanda, awan metten ti damagda.Isu nga adda nagkuna a mabalin nga hinul upda sadanto pinatay.

Kasta unay ti ladingit da Toyang iti kasta damagda ken lakayna.Immay ti saludsod kadakuada, kasano a nagsubli ni Akki idiay balayda, no nabayagen a natay? Ket no saan met a natay, sadinno ti ayanna ita?






Luvy
8/3/2008 5:14:36 PM

Thanks for your output Sir Makaammo. I will make this a reference Sir for my project Patudan Si Tatang. Sapay ta di ka a maum-uma kabagis ah a mangibingbinglay ti kapanunutam! Agyamanak unay manen.... Sige pay man mangibinglay ka.




Agposte

Ag-Loginka pay nga umuna Kailian sakbay nga agposteka.