iluko.com - website a magustoan a pagpalpallailangan dagiti pada a nangisit ti sikona.

Articles

 

Skip Navigation LinksHome > Articles Main Page > Article


AUTHOR

leonardo rosqueta agunoy
iCom page



Salaysay


Panagiitukit manen (maudi iti tallo a paset)

04/11/2017


AKEMTAYO amin daytoy: iti panangsalaknibtayo iti aglawlaw. Kasta met iti agtultuloy (koma) a panagmulatayo iti nadumaduma ti pulina a kayo. Adda parikut kadagiti agtultuloy a reforestation project ti nadumaduma a local government unit: mapupuoran dagitoy. Di ammo no asino dagiti agpupuor. Ti makadakes, madadael la ngaruden dagiti naimula a kayo (adu ti gastos), nasken pay a matangdanan dagiti makipagiddep ti apuy!

Piman a klase ti biag. Perdi bagas, agraman tuyo a kunada. No kasta met laeng, kaarigna mapupuoran ti riniwriw a kuarta ni Juan de la Cruz. Ket, malagipko la ketdi ngarud ti immaduan ti buis a baybayadantayo no aggatangtayo kadagiti produkto ta makabatibat ti E-VAT-na! Ngem, ala, ditayo maup-upay. Ditayo agpungpungtot. Ti nasken, ammuentayo met ti nabannuaran a pannakibinnuligtayo iti nailian a tignay ti turay-agdama: isu ti panangispaltayo ti agnguynguy-an a nakaparsuaan, agsipud ta matmatay metten dagiti karayan, waig; kasta met nga agtultuloy a malablabusan (maramrames) dagiti kabakiran ken kabambantayantayo. Ta adu met unay ngamin dagiti arabas nga umili. Aramid dagiti buklaw a tattao, nabibileg, addaanda iti nangato a takem wenno adda kapetda a nangato a turayen.

Agtignay koma amin nga LGU iti sapasap a Filipinas. Mabukel ti timpuyog dagiti umili: agtutubo, nataengan, dagiti empleado ti local government, NGO’s ken amin a maseknan, karaman ti private individual. Masapul koma ti massive tree planting kadagiti amin a lugar aglalo kadagiti nakaron a nab-abuso ti muyongna a lugar.

Puera de los buenos kadagiti mararaem nga agtuturay: madlawtayo ti kasla pannakaiyaleng-alengna ti ganuat a panagmula iti adu a kayo. Kasta met a maiyaleng-aleng ngamin a maipatungpal dagiti pagalagadan/paglintegan wenno dagiti barangay ordinance mangibilbilin iti pannakasaluad ti aglawlaw. Kadagiti naitukit a kayo iti igid dagiti kalsada, maipagaw-at met kadagiti naiwayway a baka, kalding, nuang. Idinto a naglawag ti sagudayyen dagiti ordinance (municipal/provinicial) a maiparit ti agiwayway ti dingnguen iti igid dagiti kalsada. Subeg a lumugar. Agnakemda koma man, aya, iti kabiitan a panawen…

Idi dakami ti ubbing, makitkitami dagiti kameng ti KB – Kabataang Barangay a dagitoy nga agtutubo, isuda ti parauna iti ganua/trabaho mainaig iti panagmula ti kayo wenno ti pannakasalaknib ti aglawlaw. A dayta nga akem dagiti agtutubo, kasla isagsaganaanda metten ti muyong a pagyungayongandanto/paglinongandanto iti masanguanan. A dagita a kayo, dagiti annakdanto ti mairanud wenno agsagrap ti maipaayna a pagimbagan dagiti kayo. No mapaliiwyo ti mapalpaliiwko iti agdama, ayandan dagiti agtutubo nga agmulmula ti kayo?

Adda masansan a makitkitak iti pagiwarnak a ladawan ti ubing a lalaki ken maysa a lakay. Adda iggem ti lakay a patubo a kayo nga iyaw-awatna iti ubing (apokona). No ikkantayo ti caption-na, kastoy ti pannakaiplastarna: imulam daytoy a patubo a kayo, apok, tapno tumanorto a narukbos; pakairanudanto dagiti in-inaudi ngem dakayo nga agtutubo iti agdama…

Banag a pakalaglagipantayo ti kuna di ti Nailian A Bannuartayo a ni Dr. Jose P. Rizal: Dagiti agtutubo ti namnama ti pagilian.

Ti panagmula ti nadumaduma a kayo, saan a narigat nga aramid. Nasken laeng met a taripatuentayo dagiti mulatayo. Aladan, ikkantayo ti ganaganda, kasta met ti kasapulanda a danum no kasta a panawen ti tikag ti madanonan.

Makaay-ayo a matmatan ti narukbos ti naipanurok a kayo iti aglawlaw. Makaipaayda ti sadiwa nga angin, makapasalibukag a matmatan ti nakaberberde nga aglawlaw. Uray kamatuonna, adda latta dagiti muyong ti aglawlaw a mangpalamiis ti ayantayo.

Nakitkitatayon ti nagkaadu a kayo a naimula ti pagaayat a proyekto idi ni Sen. Loren Legarda. Raemek unay ti LUNTIANG FILIPINAS project-na. makita itan ti nagbanagan dagiti naimula sipud pay naiyalnag ti LUNTIANG FILIPINAS.

Ti masaok ken idawdawatko ngarud: umad-adu koma ti kakastoy a rusat dagiti agtuturaytayo. Tapno masupusopan iti napardas a pannakabanitog dagitoy kayo iti aglawlawtayo.

Kuna met ni Sen Jamby Madrigal: Aywanantayo (kano) dagiti kayo iti agdama.

Banag a pakaragsakan ‘toy numo ti biang ti addang ti DENR iti agdama a panawen ti panagkakampania: Oplan Sagip Punong-kahoy, Tanggal Pako. Uray awan daytoy nga addang ti ahensia no di koma nasubeg dagiti agiwaywayat ti kampania. Kasano, aglulua dagiti puon ti kayo a malanlansaan. Gapu ti kinapateg dagita a campaign poster dagiti kandidato iti napalabas a panagpipili.

Ala, dumngeg koma dagiti sulpeng. Agtignay koma met a makidanggay dagiti subeg. Apay a ditayo koma agbibinnulig amin nga agtrabaho no pagsayaatan ti sapasap ti mairusat/mailungalong?

Makapakigtot iti biangtayo ti natakuatak: adu gayam dagiti klase ti kayo ti mapukpukawen iti agdama. Ti kayatko a sawen, adun ti puli ti kayo idi iti lugartayo ti nagbalinen nga extinct. No padasentayo ti aginagan no ania dagitoy, agarup di malagip ti nagandan., ngem, mailadawan ti klaseda. Daytoy ti nakaam-amak a mapasamak iti masakbayan: agbirbirokto dagiti in-inaudi ngem datayo kadagiti didan nakitkita pay a klase ti kayo, ngem, awandan…

Uray pay dagiti makaagas a mula kadagiti arubayantayo idi. Dagiti medicine gardens kadagiti pagadalan, agarup maaw-awanda payen agsipud ta ad-adda metten a mamatitayo a nasamsamay nga agastayo dagiti ireseta dagiti mangngagas/doctor. Nalipatantayon ti agaramat kadagiti traditional nga agastayo wenno ti maaw-awagan ti herbal medicines.

Ne, awanen ti adu a masaritak. Ikararagko iti kaadda koma ti panagtitimpuyogtayo a mangisaksakit ti aglawlawtayo: Umadu koma ti magapuanantayo. Ta pudno nga umad-adu metten ti pultak dagiti kabambantayantayo ta maad-adasanen ti muyongna. Isu a paspasarentayon iti agdama ti di magawidan a panagbara ti lubong. Wen, nasaknapen ti GLOBAL WARMING. Nasken ngarud nga imdengantayo ti waragawag. Agpaay koma daytoy a wake-up call kadatayo amin: GLOBAL WARMING: SALAKNIBAN TI NAKAPARSUAAN.





Rate this Article
Low <---------------------------------> High



Please login to rate this Article