Balisungsong a lubong
04/27/2010
1.
“Agwerweret ti balisungsong a bulong ket awan nanaayna,” kuna ni kuton a napnuan gandat a mangwarwar kadagiti dinait a namnama ni kasinsinna a buos.
Pampandagan dagiti buos ti balisungsong nga umokda a nabungon iti bulong ti lumboy kas nakail-ililala nga parol nupay ngarud di masiliwan tapnon makita koma dagiti itlog a kas tedted a kristal.
“Aggapunto kadagitoy ti baro a bannuar,” impangas ni buos kenni kuton, “ket maysa nga aldaw sannen nga adayo, dakami nga lalaisem ket masukatanton iti agkakamaingel nga in-inabumi.”
“Napuskol unay ti ukis dagiti dardarepmo,” kinuna ni kuton a kas manla mangumsi ngem inyaw-awan ni buos dagiti sao a kawaw, sao’t makaapal.
Dumayaas ti tudo ita nga sardam a panagsango dagiti agkasinsin ket iti lawlawda nga dua, agkaribuson dagiti buos a mangsarapa iti umok.
Iti bangir a kayo, aglagaw metten dagiti kuton nga agdaliasat iti puon ti sua tapnon maipaknida dagiti maregmeg a napidutda iti pabagasan ni Apo Kusta.
Rebbengda nga umsien dagiti buos ta saan a balisungsong a bulbulong ti umok a binalayda, ti lubong a binukelda iti sirok ti pagbagasan ni Apo Kusta.
Lubong a kinutkotda iti daga daytoy, balisungsong a palasyo ti reynada nga agit-itlog latta, a pakpakennda, a banbantayanda, nga isalsalakanda.
Bumakayabaken ti tudo, tumungpan ti angina kadagiti sang-sanga, maibaba-bauten ti agbibitin nga umok dagiti buos, ket maiyay-ayos metten dagiti ginasot a kuton nga agdaldaliasat iti kalsada a naisimpada iti nagbaetan ti sua ken sirok ti balay ni Apo Kusta.
2.
Agdardaras nga umulog ti Apo Kusta a mangpukpukkaw kenni Pascual, “inka kurkoran dagita manok ta didanto ketdi agkuter. Pascual, ayanmon?”
Mangmanggeg ni Pascual ti ungor ti angin, ti sagitsit ti tudo a maspaak iti galba, kasta met ti pamir-pirpiren a pukkaw ni Apongna a Justa.
Ngem agkubkubukob ni Pascual iti butaka a mangbinsa-binsay ti kaipapanan dagiti nagnegna iti radyo itay malem maipanggep iti iyu-umay kano ti mangukom ti lubong.
“Ania a lubong ti kunkunada ngata?” mulmul-mulanna dagiti sao a nakemmelna. “Ti lubong ditoy abong a bumasbassit bayat ti panaglasat ti aldaw ngata, daytoy bassit a lubong nga agkes-kessen iti rinabii a kas koma ita?”
Kumkumter ti kararua ni Pascual tunggal ipasango ni Apo Kusta ti buneng nga usarenna koma a mangpukan iti makopa a nagbitinan ti dakkel a beklat idi napalabas a bulan. Agpukaw met amin a manok idin ket awan met makandan nga itlog.
Kasta ngata't rik-riknaen ni Apong manen isu nga kasta unay a pukkawna ita, napanunot ni Pascual. Ngem no ania man ti pagbutnganna iti tudo, ad-adda met ti buteng ni Pascual a mangsarang ti lubong a maukom.
“Pascual! Awan pay gayam ga-as dagiti pagsilawan. Inka man mangala ti ga-as, Pascual!” Ginamattan ti angin ti sao nga ga-as ket sana inyablat iti pispis ni Pascual.
“Ga-as a pangpaksiat kadagiti anniniwan a nangisit, dagiti manglimlimo a kuwago iti rabii!” Nagkulagtit ni Pascual a nakapanunot ket nagtaray nga immulog.
3.
Agik-ikkisen dagiti kawayan a pung-pungoten ti dimmawel nga angin idi nakadanon ni Pascual iti sikig ti sirok ti balay ket kasmetla babbai nga nauyosanen dagiti saba a ngan-ngani matuliden.
“Pascual sekkadam dagit saba ket matuliddan!” Nagpukkawman ni Apongnan. Nagtaray ni Pascual a nangalaw ti putek nga agdirindirin iti nakaisangiranna nga alad iti asideg ti lumboy.
Isumet ti pannaka-reppak ti sanga a pagin-indayonan dagiti buos. Mataydala unay a mangisalakan iti umok. Namsaak daytoy iti ulo ni Pascual a napal-palaloman ti kulagtitnan.
Nagkarayam dagiti buos iti teltel, kilikili, siket ken likod ti tumeng ni Pascual ket umuli umulogda a mangsapul iti sanga nga agsalsalan iti dumakdakkel a layus.
Kasta unay ti panangpagpag ni Pascual kadagiti kimpet a buos. Inuyosna payen ti kamisetana ken ti putot a panatalonna nga inyab-ablatna kadigiti buos.
Nalipatannan dagiti saba nga nakaiddan ken ti putek nga agtulid-tuliden iti danum a nai-layus payen iti sirok ti pagbagasan ni Apo Kusta. “Pascual, aniantay ga-asen?” Bimluong ti gurruod. Nagsasaruno ti kimat kas manla mab-mabriat ti langit.
4.
Naka-aponen dagiti manok iti naingato a baki iti sirok ti balay. Agarareng-engen dagit piek. Agmal-malagumog metten dagiti kawitan nga agsusugel iti pangal ti daan nga agdan a naipasanggir iti diding.
Binagkat ni Pascual ti lata ti ga-as nga iyuli. Nalibegen ti danum nga agay-ayam iti bassit a turod kas tuktok wenno ipus ti balisungsong a naikalkag.
Agligay-ligay ti putek iti sikig daytoy. Nalagip ni Pascual dagiti saba. Pinatakderna ti putek ta subliakto kinunana iti panunotna. Impalokna pay iti turod tapnon saanen a maiyayos.
Iti iya-addang ni Pascual, nagsawar metten ti sangapangen a kuton. Nabuakda iti pannakrebba ti balisungsong a palasyoda. Naglagaw ni Pascual ket imbes koma nga agtaray, imbukbokna ti ga-as.
“’Pay aya ta nakauyoskan?” Insabat ni Apongna idi makaulin ni Pascual. “Naki-gabbalak ngamin, Apong. Ngem napaksiatda aminen, dagiti agkarkarayam a karkarkarma nga agsubli-subli a mamutbuteng.”
“Ket ti ga-as?”
“Naibukbukkon a ngem saanka a madanagan, Apong. Adu’t urnongko a bitta-og.”
5.
Agan-andap ti pagsilawan ni Apo Kusta a mangur-uray ti itataud ni Pascual. Sapsapulen ti baro dagiti linanana a bittaog iti dardarepdepna.
“Aniannan ta kunkunam a bitta-og?”
Nabungonen ti sipnget ti lubong. Nagtalnan ti nagabet-bettakla nga langit a nang-iyebbet iti dumayaas a tudo kas mangukom. Limtaw a sag-gaysa dagiti agkirem-kirem a bituen kas mangay-ayo.
Agur-urok a Pascual ti nasarakan ni Apongna.
Nagsennaay ni Apo Baket a nangpagpag ti iddaanna. “Umanay latta't kirem dagiti bituen a mangimula ti namnama,” iday-dayamudomna ti ipus ti kararagna a mangdu-duayya kaniana.
Iti kayo ti mangga iti saan nga adayo, awan un-uni dagiti natda nga buos nga uray agwali-wali dagiti ingget kuttong a tak-takiag ken gur-gurongda ket ikar-karigatanda ti umuli umulog. Rugianda manen ti mangbukel iti lubong.
Kadagiti sumagmamano nga kuton a nakaungaren iti pannakaimayengda iti ga-as a naibukbok, naurnosman ti panagsasarunodan. Naulimekda manen nga agkarkarayam iti suli ti alad. Napukawda ti kaaduan kadigiti nakired nga agkal-kali kadakuada ngem sibibiag ti namnamada nga maka-patanordanto manen ti baro a lubong.
Copyright © 2010 ni Alegria Imperial
|