Ilocano Articles

Ti libro ni baton lagip

06/30/2010

"Ta no awan ti mangallawat iti ililinnekta, kayariganna iti maysa a libro a dagiti balikas a naimaldit tunggal pahina ket napunas ken awanen a mabasa."

"Agyamanak Minerva iti panangaklonmo daytoy numo,no man pay a ti puli a nagtaudak ket maysa a mauyaw uyaw ken nababa a klase laeng iti imatang iti kagimongan.No libro koma ket saan a nasayaat a buyaen ti itsurana ta maysa naalas ti adda nga akkubna."

"Akin, inayatka a saan gapu iti naruaran a parang wenno gapu kadagiti kawes a naibalkot iti langam, no di ket dagiti kababalin a nakitak kenka. Bulsekak no ania dagiti isusuotmo, ngem ti pusok saan a bulsek tapno saanna a makitana dagiti nakaitalimeng a balitok a gameng nga ikikutan iti kas kenka.Mamatiak datay pagsasao, saanmo nga ukomen ti libro babaen ti akkubna no di ket no ania ti kababagas a namaldit iti tunggal pahinana.Awan sabali no saan a sika dayta Akin. Maipagpannakkelka."

"Sika pay laeng ti nakaibaga ti kasta kaniak Minerva.Aminek, sakbay a naamammoka ken nagrayoak kenka, adda dagiti sumagmamano a babbae a nagrayoak, ngem awan ti naganganabko kadakuada. Diak malipatan ti kinuna datay maysa a maysaak kano a badoy. Diak ammo no ania ti kayatna sawen dayta a balikas? Ngem adda nangibaga kaniak.Kasta met no a pay a saandak a kayat kano?Daytoy kano panagkawkawesko ta awan ti porpormak. Adda kano itsurak ngem saanko nga ammo nga ibagay no ania dagiti kawes nga usarek, ta apay kano a puro maong ken kawes ti taga banbantay? A no ararigen ket isu nga isu!"

Kennedy Gaoayen ti pudno nagan ni Akin.Akin ti nairuam ta isu iti imbunyag ni lelongna iti Ina. Nagraduar iti kinamestro ket Majorna ti History. Adda pagkasubjectkanmi idi adda kami iti Kolehiyo iti syudad ti saleng.Kunana kaniak a no makastrekton nga agisuro ket ituloynanto iti kinabogasya ta isu dayta iti maysa dardarepdena, tapno matulonganna dagiti kapulianna nga awanan kabaelan a mangilaban kadagiti legal a karbenganda.

Maymaysa a tawen iti panaggraduarmi no man pay agduma kami ti kurso. Nalpasko met ti kinamaestra ngem Biology ti majorko, a ti panggepko ket ituloykonto ti kinadoktora no addanto maurnongko, ta isu dayta met ti dardarepdepko. Kayatko ti makatulong kadagiti pada nga awanan nga addaan kadagiti an ananayen ti bagi.Naggidankami a nageksamen iti Teachers Board ket agpada kami a napagasatan.

Nagam ammo kami ken Akin iti maysa malem idiay Libraria iti pagadalan.Saan unay a matagtagari ngem managisem.Iti maysa a nagkasubjectkanmi, sadiayko a nadlaw nga adda nagyan ti utekna.Isu nga iti maysa a tiempo nga addakami iti library, siakon a mismo ti immasideg kenkuana. Isu daytan iti nangrugyan iti panagsinningedmi.

No man pay naalas ti maysa a babae nga isu ti mapan bumisita iti balay ti lalaki; inaramidko.Saan nga am ammo ni Akin a mapanak agbisita idiay balayda.Dati dati no ti weekend agawidak idiay Moncada, Tarlac, lalona no malem ti Biyarnes no malpas ti eskuela.Ngem sakbayanna dayta, imbaga ni Akin kaniak nga agawid a masapsapa idiay Cuenca, Pugo, Launion, nga isu iti lugarda ta adda pakaammo a masakit kano ni amana.Dati dati nga urayennak ta agkuyog kami a rummuar manipud pagadalan.

Diak pay a napnapan idiay lugarda, ngem malablabasan no agawidak ta sadiay a mismo a lugarda iti pagnaanen ti Bus. Idi, idiay Kennon Road, ngem itan ket Marcos Highway ket mapagnaan a mismo iti barrioda. Makitkitak iti pagdesaaganna no agkalugankami nga agawid.

Iti ibibisitak iti lugarda, sadiayko a nakita ken napaneknekan no ania a klase ti kabibiagda.Maysada laeng a mannalon dagiti nagannak kenkuana. Isu ti inaunaan ken adda pay dua a babbae nga adingna.Adda iti segundaria ti inaudi ket husto metten nga agkolehiyo datay maikadua idi husto nga agraduar ni Akin. Nabattaway ti tawen iti baetda nga agkakabsat. 4 ti baetda iti maikadua ket innem met ti baetda iti inaudi.

Saanla a naminsan wenno namidua ngem regularen a mapmapanak idiay balayda lalona no bakasyon wenno tiempo ti kalgaw. Adda pay nanggegko, a simmangpetak kanon, ngem diak inkankano. Kinapudnona, bayat panagbisbisitak kadakuada, rinaemnak ni Akin agraman dagiti nagannak ken kakabsatna. Awan ti pulos a nadlawko a dakes a panggepda kaniak. Kinapudnona, sadiayko a naamammo iti kinaasinnoda.Simple ken praktikal laeng iti adda a panagbiagda. Nakapatpatangko a nalaing dagiti nagannak kenkuana.Sadiayko a naaammuan dagiti dadduma nga ug ugalida a banag a saanko a nakita kadagiti dadduma a puli.

Tunggal dumagasak idiay balayda ken kabigatanna a malpas ti pangaldaw, itulodnak ni Akin idiay Ilimi. Inlawlawagko kadagiti nagannak kaniak ket banag a naawatandak met. Innem kami nga agkakabsat ket siak iti inauna.2 kami a babbae nga agsaruno ket 4 lallaki ti addimi. Sagdudua a tawen ti baetmi. Iti panagitultulod kaniak ni Akin, sadiay a naammuan dagiti daddakelkko ken kakabsatko iti kinaasinnona. Idi damo,madlawko kasla saanda a kayat ni Akin, gapu iti panagkawkawesna ken taga Banbnatay ken kas kuna datay maysa nga inaremna kano idi a badoy isuna.Isu a kinunak kadakuada, saanyo nga ukomen isuna babaen iti makitkitayo a panagkawkawesna ngem babaen iti makitayo nga aramidna.Kinapudnona, no adda idiay balay, siak payen ti mabain, ta isu met ti nangnagruna a mangtrabaho datay trabahuen koma dagitay addingko a lallaki nga uray saanmi a manmandaran. Nga idi agibilagkami ti irik, isu payen ti adaddan nga agtrabaho ngem dagitay addik a lallaki.Ket no agsublikami idiay Baguio iti malem ti Domingo, dagasenna laengen dagitay masapsapulna ken abastona nga iyuray dagitay addina idiay igid iti kalsada.

Iti maysa nga ibibisitak idiay lugarda, awan sabali no saan a daydi tiempo a pannakaawatna nga agisuro iti mismo a nagraduaranna iti segundaria.Cuenca Brgy. High School idi, ngem itan ket national High School.Naaramid ti ThanksGiving Service idiay balayda iti aldaw ti Sabado. Sadiayko a naammuan a ni Akin ket maysa gayam napeklan/napudno a Kristiano. Isu met laeng gayam nga awan ti Bisyona ken aktibo iti kapilyada.Adu dagiti saanna nga imbagbaga kaniak a nasayaat nga inar aramidna iti uneg ti barriona ken ti kapilya a papapananna. Maysa gayam a mararaem nga agtutubo iti uneg iti kumyonidadda, ta maysa isuna a napakumbaba ken saan a napalangguad.Iti dayta a Thanks giving service a naipaay kenkuana, nangngegko a mismo manipud bibigna iti napudno a panagyamanna iti Namarsua, ta gapu kenkuana ket nagballigi.Saan a nangibain a nangiyamaammo kaniak. Siak kano ti pinli ti Dios a makaawat kenkuana ken agbalinto nga ina dagiti annakna.

Iti dayta gundaway, isu ti umona kapadasak a nagsala ti tadek. Datay kultura a salada a ti kayatna sawen ket balligi.Saanko nga ammo idi damo, ngem adda maysa a baket a naanus a nangisuro kaniak. Inlawlawagda kaniak ti kayatna sawen ti tadek ken apay? Naawatak a nalaing iti kayatna a sawen.Nga ti tadek no maipatarus ket tedted. Mabalin a lua, ling-et, dara, danum ania man nga agtedted.No ti anakmo ket nagballigi a binuyogam ti lulua ken ling-et ket agballigi, isu dayta ti tadek; agragksak ken agyamanka gapu iti balligi. Ngem idi una unana kano, no nangabakka ti gubat ket adu a dara iti nagtedted , agsalada ti tadek kas panangibandoda iti balligi.Kasta met no adda agkallaysa agrambak ket agsalada ti tadek.Ta sakbay a mangasawa kano ti maysa a baro iti triboda, masapul nga adda tedted a maipakitam nga isu ti simbolo ti kinapudno.Isu datay baro mapan agserbi nga umona kadagiti nagannak iti babae. Masapul nga adda makitada nga agtedted a ling-et. Ket no maibturanna ket agballigi agkallaysada, isu dayta tadek iti naisingsingayan sayawenda nga iparangaranda iti panagininnaremda a nagballigi.

Kasta met dagiti dadduma a nagannak wenno agkukumpare wenno agkukumare a nagtulag a pagasawaendanto dagiti annakda , datay kunada a kaisin/kaising(parental love), ibilangda met laeng dayta a balligi ket addanto met laeng tadek a mapasamak.

Kabigatanna dayta a pasken, napankami idiay bantay Duntog a dayaen iti barrioda ken masakupanen iti Benguet.Isu dayta a lugar iti ayan ti daan a balayda Akin a pagnaedan pay laeng da lelong ken lelangna iti Ina; maysada nga Ibaloy.Napintas a lugar ket tannawaganna iti kabalbalayan. Adu ti mulmula iti dayta a bantay. Adda lomboy. mangga, abokado, niog ken dagitay mulmulada kape da lelong ken lelangna.Adu ti tarakenda a manok ken adda pya native a baboyda a nakapagod ken adda annakna a burias. Siraragsak ni Akin nangiyamammo kaniak kada lelong ken lelangna.Nalabit nga agtawenda manipud 80-90.

Nagmayat a buyaen dagitay naagda-agdan a kinnelleng nga adda iti mawidawidan iti kannigid no sumrekka iti balayda.Adda nabiag nga ubbog nga isu ti ti padanumna. A dayta nga ubbog isu met laeng ti pagtaudan ti inumenda .Kuna ni Akin a dati kabakiran dayta kinkinelleng ngem naanus da lelongna a nangtrabaho. Imbag pay kano ditoy bantay ket no madalusam ken mamulaam ket namnamaem a kukuam nga uray awan pay papelna. Awan ti mangibaga nga akinkukua wenno umagaw a saan kasla iti sabali a lugar.Ta uray no nadalusam, namulaam ken adda payen titulona, adda pay laeng mangibaga nga akinkukua.

Naragsakda a nakisasao kaniak.Iti uneg iti balayda, adu ti kabarbaro a nakitak. Saanko nga ammo dagidiay ngem inlawlawag kaniak ni Akin.Datay kunada Kayyabang(Backpack Basket Carrier). Maysa klase a basket a naaramid wenno nalaga manipud kudil ti uwway wenno kawayan, nga ikabil ti bukot no awitenda. Appidanda, wenno datay tali a nagbukel a maikamang iti likud ti kayyabang a maikamang iti uloda.Uray no mapno ti kamote, abokado ken saba nga uray agdagsen ti 50-60 a kilos, nalakada laeng a maawit.Isu dayta ti usarenda a pangikargaanda kadagiti bunga ti mulada wenno bagas ti kamote ken aba wenno buyon no ipanda ilako idiay Ili.

Nakitak pay datay pasiking a kunada (back pack) a nalaga manipud uwway wenno lanit ti kawayan.Kasta met datay Kuppit ni lelongna(shoulder bag), a nalaga met laeng iti kawayan wenno uwway, nga isu iti pangikargaanna ti mama, gurabis, kdpy nga usaren ti lakay no mapan uma. Adda pay, atubang, alat , saydo, bigao , batbateng, kdpay nga mausar iti away. Adda nadlawko iti ngatuen ti dalikan a karne a nakatudok ken nakabitin a medyo nangisiten ti itsurana. Kinuna kaniak ni Akin nga etag. Karne ti baboy wenno baka a naiwa -iwa iti sagtunggal tallo karamayan ti kalapadna nga agattiddug iti 5 pulgada ken nalabit a 1/2 a pulagda iti kapuskolna.Asinnanda nga umona sadanto tudoken ken ibitin iti ngatuen iti dalikan tapno mapreserba ken saan a ngilawen. Adda latta aluten ti dalikan nga agas asuk uray no awan iti naisaang tapno nadaras mamagaan datay karne a nakasuor.

Isu a di mangaldaw kami, nagpinikpikan ni Akin ti manok sana linaokan datay etag wenno datay karne nakabitin iti ngatuen ti dalikan. Nabuyak a mismo no kasano nga inaramid wenno linuto ni Akin dayta kunada pinikpikan.Damok a maramanan dayta a klase ti luto.Diakto pulos kalipatan, ta no lablabsen ti agsasao, awan serbina datay lutltuoenmi a tinola.Idi nalpaskami a nangan, inruarna ni lelangna datay kamote kahoy a binubodan a 3 days old(Sinaig wenno tapey nga awan pay makalawasna)). Ayna, no saanak laeng a nabussog datay sindami a pinikpikan ken saanak laenga mabaina, amangan no naibusko datay inkabilda iti plato!Adu ti nakitak ken naammuak a maipanggep iti puli a nagtaudan ni Akin. Isu nakunak iti bagik: "ayna, Miss Minerva Perez, nagasatka ta sika ti napili ni Akin!"

Isu nga idi adda kami a nakatugaw iti ballitang nga agpalpalpa iti sirok iti narukbos ken duduogan a mangga nga adda iti makanawan ti balayda lelong ni Akin, imbagana kaniak nga isunto ti projectkenna nga isurat ken ilibro dagiti kannawidan wenno araramid iti kulturada.Saan laeng kano nga agpatingga iti panagis istorya dagiti appoda, ngem masapul mailibro tapno addanto basaen dagiti sumaruno a kaputotan.Isu dagitay nakitak nga arawatenda ket mismo nga isuna iti nangurnong ken rentiratona tapno isunto ti maikabil iti libro a suratenna.Sana kinuna kaniak:" Uray pay ti ayanayat ken iti bukkodta a pakasaritaan, imaldit ken ilibrok tapno addanto basbasaen dagiti annakta.Masapul nga adda mangallawat ti librota nga agtaud met laeng kadata.Ni apo init lumnek manipud malem, ngem agparangto met laeng iti kabigatanna.Kasta iti ayan ayatta Minerva. Dumteng ti tiempo a lumnekta ditoy lubong, ngem masapul nga adda mangllawat iti ililinnek ta. Ta no awan ti mangallawat iti ililinnekta, kayariganna iti maysa a libro a napunas dagiti balikas a naimaldit ket awanen a mabasa."Nauneg dayta nga imbagana kaniak.

Bigla naputed dayta a panangbuybuyak ditoy panunotko iti ladawan ti napalabas idi bigla nga immay ni Angela ditoy ayanko a patio a nakatugaw iti uwway a battuwag.Ni Angela isu ti inaunaan a putot ti kabsatko nga inaunaan a lalaki. Kalkalapasnan iti Nurse ket nakapasan iti Nursing Board.

"Auntie, umayka idiay baba ta adda mangbirbriok kenka a lalaki ken babae."

"Wen Angela, ibagam ta umayakon."

Husto nga addaakon iti umona a palidang ti agdan, immaynak sinabat ken inarakup datay lalaki. Naasdaawak!

"Naimbag a malemmo Ninang! Siak ni Jay-r Gaoayen maysa a saringit ni Akin Gaoayen. Daytoy met ni Charity Perez nga isu iti agbalin nga asawak."

Iti nasurok a 30 a tawen a saankami nagkita ken Akin.Ngem idi a nakitak ni Jay-r, kasla bigla a nagsubli ti riknak idi sungbatak ni Akin iti idatdatonna nga ayat.Xerox copy latta ni Akin.Natangos ti agongna, napudaw, ken adda kallid iti makanawan a pingpingna. Kasla met laeng agbisbisngay ken agbigbigote nga Jose Rizal. Napuner ken napudaw met laeng nga agtayag iti lima a kadapan ken innem a pulgada.Ti nakaskasdaaw, diak ammo no naigagara wenno nairanrana a datay kaduana balasang adda pagkabitbitwennanmi ken kaapapelyedok pay, a taga Caaringayan, Laoac, Panagasinan; maysa nga ilocana.Isu a kinuna daytoy kaanakak, amangan kano nga anakko idi kabalasangko a saanko nga imbagbaga.Ta padpadak nga agtayag iti 5 kadapan ken 4 a pulgada. Padak a met kasla kagudua sukog ti bulan ti rupana a medyo pumarintumeg ti kurimatmatna. Kadawyan ti pudawna a kas kaniak. Ti laeng medyo nagdeperensiayaanmi, medyo panguloten ti murdong iti labes abaga a kaatiddog ti buokna, idinto a siak ket unnat a dumanon ditoy siketko.Ditoydan balay a nangrabii ken naturog. Saanko nga impalubos nga agawidda a dagus ta kayatko a kasarita isuda iti naun unday a tiempo.Saggaysada ti kuwarto a nagturogan. Ta idi a siak ti maturog idiay balayda Akin, iti kuwartoda Inana iti pagturogak ket da inana ti maturog iti salas ta siguraduenda nga awan ti dakes a mapasamak kaniak.

Adu ti nagpapatangami iti dayta rabii ket agalauna payen siguro ti parbangon idi maturogkami. Kabigatanna, naunday manen a nagtutungtongkami iti sangawanan ti lamisaan bayat iti panagkapkapemi.Uray idi awandan, saanko a mailawlawag iti adda kaniak a ragsak ta kaslaakla agkalkalautang iti tangatang.Ngem naipapalkat ditoy panunotko datay kinunanan ni Jay-r idi agpapatangkami.

"Ninang Minerva, pangaasim koma ta saanmo paayen daytoy kiddawmi wen? Laksid da Ama ken Ina,sika ti kangrunaan nga Inami iti kasar inton madanon ti kallaysami, ta sika ket imbilangkan a pudno nga inak.Iti sabali a pannakisaona, laksid ken Ina, sika iti maikadua nga inak."

Saanak a nakatagari iti dayta kinuna. Adda ragsak a naisalsalumina ditoy pusok. Kayatko nga arakupen ti nairut, ta sipud adda puotko awan pay nangawag kaniak iti kas sinaona a, "maikadua nga Inak" uray pay kadagitoy mismo a kakaanakak.Idi damo. Inang ti panangdengngegko datay kinunana kaniak a Ninang ken uraypay idi arakupennak idiay agdan, kasla nanggegko a kinuna kaniak;" Mailiwak kenka Inang."

Bayat ti panagpapatangmi, inistorya ni Jay-r nga imbaga kano amin ni Akin kadakuada nga agkakabsat(adda 2 nga addina a babbae) a siak iti immuna a nobya ni amada.Sigun ti istorya ni Jay -r nga imbidbidanak kano ni amada kadakuada.Ket dumawdawat kano da Ama ken Inana iti pammakawanko, ta ginulibandak.Kangrunaan ni amana ta saannak kanon a nauray.Naistorya pa Ni Jay-r a saanen nga intuloy ni amana ti dardarepdepna nga agbalin nga Abogado, isu a kinuna nga isunan ti nangituloy. Ta idi nalpasnan datay libro a sinuratna, inimbita ti grupo ti pulida idiay San Emilio, Ilocos Sur nga agsao ken isu metten iti pannakaiwaragawag ti libro a sinuratna.Adda naamaammona a maysa met laeng maestra a kapulianda nga aganagan ti Remedios Gallardo nga isu iti nagbalin nga Inada.

Kalapsan a nasao Ni Jay-r dagita a pasamak, biglaak a nagdumog ket nariknak ti pait ditoy barukongko, a kasla kayatko ti aggugaog ti napigsa. Ngem naalibtak ni Jay-r, immaynak inarakup sana kinuna:

" Ninang, no adda koma pannakabalinko ken mabalin koma nga isubli ti napalabas ket aramidek.Mariknak ti apges ken sanaang dayta barukongmo ket diak kayat koma a mapasamak kenka.Adtoyak Ninang, no ania man ti basol ni Ama, sisasaganaak a mangibaklay."

Ti pagsiddaawak uray met ni Charity immay met a nangarakup kaniak ket nagsao:

" Maysaak a bababe Ninang ket mariknak met ti apges ken sanaang dayta barukongmo, adtoyak ket kaduaek ni Jay-r a mangibaklay no ania man iti ipaaymo a pannusa nga inaramid da Ama ken Ina kenka."

Linappedak ti riknak nga urayno kayatko koma ti aggugaog. Kinunak kadakuada:

"Annakko, awan ti basol da Ama ken Inayo kaniak. Siak a mismo ti nagbasol kangrunnana kenni Amayo. Ta saanko nga impangpangruna iti ayanayatmi ken saanak a nagbalin a natibker. Isu a siak ketdi ti dumawat ti pammakawan kada Ama ken Inayo, kangrunnaan ken Akin. Wen, ammona a siak ti akinbasol ngem pagparangenna nga isuna ti akinbasol iti imatangyo."

Iti dayta panagpapatangmi, kapilitan a nasaritak iti saanmi a nagkatuloyan.

"Lima idin a tawen a mangisursuro ni Akin ken kalkalapas ti Masteralna.Agtawen kami ti 26. Agkatawenankamin ken amayo, ngem immununa laeng ti makabaulan, Abril isuna ket Mayoak.Nagballigi met a nangdepensa datay Thesisna, a maipanggep iti kultura iti puli a dimmakelanna nga isu iti inlibrona.Adda met 4 ket kaguduan a tawenko nga agisursuro ditoy Moncada National High School.Agsipud ta saan nga umdas ti Suweldok a mangpaeskuela kadagitoy kakabsatko, ta adda ngamin karik kada tatang ken nanangko a no mapaadaldak siakon ti mangpaeskuela kadagiti kakabsatko,isu a nagaplikarak a mapan idiay Hongkong uray no DH basta dakdakkel ti suweldo.Napagasatanak ket nagbalinak a babaonen iti baknang a Businessman. Agsipud ta napaneknekanda a nasayaat ken mapagtalakanak. Siak ti tinalekda mangaywan ken inada nga agtawen idi ti nasurok nga 80.

Kalpasan ti 2 a tawen, nagbaksyonak. Immay ni Amayo a nakisao no mabalin ket agkasar kamin ta nakasaganan ken adda umdas nga urnongnan a gastosenmi.Ngem kinunak, kayatko nga agkasarkamin ngem saanko pay a natungpal ti karik kada tatang ken nanangko. Isu dimmawatak ti anusna ano mabalin ket kalpasan ti lima a tawen ta mapagadalko pay dagiti kakabsatko.Saan naragsak dayta a nanggegna kaniak ket adda nadagsen a saona nga imbatina kaniak.

"Minerva, ibilangko a kinadayaw ti panaguray. Ngem iti panagtulid ti tiempo saanna nga iyeg ti panag ubing ngem iyegna ti panagbaket ken panaglakay. Awan met ti pannakabalintayo a manglapped dayta.Maikadua, raemek ken saanko a kuwestyonaran dayta karim. Ne lelongko ti Ama kinunana kaniak: "Akin paagrebbengan dagiti nagannak a pagadalen dagiti annakda. Ket inton makaadalka, saanmo pagrebbengan pagadalen dagiti kakabsatmo, pagrebbengan dagiti nagannak kenka. No adda maitulongmo nasayaat, ngem no awan, saanka a maubligar. Ti pagrebbengam, isu ti managisagana iti masakbayan iti bangonem a pamilya. Ta uray pay da Ama ken Ina, isu dayta ti ingunamgunamda kaniak. Ta uray pay idi agawatakon ti suweldo, dida kayat a makibiangak iti panagadal dagiti kakabsatko inggana a kabaelanda. Ti kinunada kaniak, urnongek ti sapulko tapno adda usarek inton agpamilyaak. Isu nga no adda itedko a tulong kadagiti kakabsatko, binilinko ida a saanda nga ibagbaga kada ama ken ina.

Saanak a nakatagari iti dayta a sinaona kaniak. Naladingit a nagpakada. Kayatko nga igawid ta kunak nga agkasarkamin, ngem saanko ammo no apay nga awananak ti bileg a nangigawid kaniana.Nagsubliak idiay Honkong.Dua a tawen manen ti napalabas ken husto nga agkabaksyonak manen, nagdessiyonakon nga agawidak ket agkasarkamin ken amayo. Ngem bayat iti panagsagsganaak nga agawid, Na atake datay baket nga aya ywanak ket natay. Imbaga ti amok a no mabalin saanak pay nga agawid inggana a di mairingpas iti panagladingitda gapu ti ipupusay iti ayatenda nga ina. Awan ti naarmidko no di nagmayat.

Kalpasan ti makabulan, impakadakon nga agawidak ngem kinuna ti amok a saan pay ta adda permaak a papeles ken masapul nga addaak. Immay ti danag kaniak,apay adda ngata basolko? Nakunak iti bagik. Ngem ti siddaawko idi adda kami iti uneg iti Korte, imbaga ti Hues nga adda kano Wills datay baket nga inaywanak maigapu ta nasayaat ken napagtalakanak., 50 % kano amin a kinabaknang datay baket ket mapan kaniak.No ar arigen, kaslaak matalimudaw iti daydi a tiempo.Isu nga adu a papeles iti pinirmaak, Dagitay transfer of wealth /ownership a 50% a nabati datay baket ket pirmaak a kas panag accept. Ta no idenyko ket awan ti serbina.

Idi nalpas aminen, isu met ti panagawidkon. Ngem imbes ragsak ti danonek, saan metten ta ladingit. Maysa nga aldaw sakbay nga agawidak, nagkasar gayam ni amayon. Adda immay nangiyeg ti suratna ditoy balay a dumawdawat ti pammakawan.Gapu ti ladingitko, nagsubliak met laeng a dagus idiay hongkong ta siakon iti nangimaniho datay shareko a kinabaknang datay baket. Saakto la nagsubli ditoy Pinas kalpasan ti nasurok a 30 a tawen tapno patakderek daytoy balay ken nagdesisyonakon a ditoyakon nga agnaed ken urayek iti ililinnek ni apo init.

Isu dagita ti pudno napasamak annakko, siak iti akinbasol. Saanak idi a bulsek a nangkita iti kinaasinno ni amayo idi sungbatak iti idatdatonna nga ayat, ta ad adda nga iti kinabaknang ti pusona iti makitak; ngem iti daydi a tiempo, nagbalinak a bulsek . Nakullaapan dagiti matak babaen ti kinabaknang daytoy a lubong.Isu nga ibagayo kada ama ken inayo a dumawatak iti pammakawanda."

Sakbay a pimmanawda adda inkarida kaniak.

"Ninang, maysaakona naan-anay nga Abogado ta siak ti nangituloy datay dardarepdep ni ama, no adda masapulmo a legal, daytoy annakmo, sidadaan nga umay agserbi kenka."

"Kastaaak met Ninang, maysaak mett a naan-anay a doktora, siak met ti mangituloy datay dardarepdepmo, no dumteng ti tiemmpo a kasapulam ti mangngagas, adtoyak nga anakmo a sidadaan nga agserbi kenka."

Kadagiti imbagada, siakon a mismo ti nangarakup kadakuada.Ken impatalgedko nga:

"Mangnamnamakayo annakko. Agbagyoman ken saan, umayak nga umay inton agkallaysakayo.Ken agyamanak unay iti ibibisitayo"

Apaman nakapanawda Jay-r ken Charity, nagsubliak idiay ngato. Napanak idiay porch nagsubli a nagtugaw iti battuwag.Naladingit ti riknak. Ta uray adda kasla pimmalasyo ken concreto a balay nga adda swimmingpoolna. Adda dua kasilyas ken banyo ditoy ngato iti nagbaetan dagiti uppat a kuwarto.Kasta met iti ababa adda dua kasilyas ken banyona. Maysa iti abay iti kusina ken maysa idiay kuwartok.Kumpleto dagiti alikamek nga Appliances, Furnitures, Sala sets, Electronic Sets ken di Aircon payen. Napipintas ken nalamuyot a kamkama kdpy. nga usaren ti balay.Aw awagandak dagiti tattao ti Donya Minerva. Ngem kawaw ti riknak.Ta dagita nga agkakapintas ken agkakangina nga alikamen, napaneknekak a saanda a maited datay birbirokek a ragsak.Saanko a dinardarepdep iti kastoy a kasasaad.Ti dardarepdepko ket simple laeng a panagbiag, basta kaduak laeng iti inayayatko nga asawa. Ni Akin, isu ti dinardarepdepko nga agbalin a lakayko ken amanto koma dagiti annakko. Ta agbalinakto a kasayaatan nga asawa ken Ina ti pamilya. Nalpaskon a naplano nga inton agasawakami ken Akin, kanayonkonto a kunak: Nakasaganan ti pagdigosta lakay, nakasaganan ti pammagitta, pangaldawta, pangrabiita ken kasta met a buyogakto a siaayat dagiti araramidna.Kasta met a naplanokon no anianto ti aramidek kadagiti annakko.Paturogekto pay nga umona isuda ken ibasaak kadagiti nasayaat nga istorya, tulongak a mangaramid kadagiti homeworkda, kibinek ida mapan iskuelaan ken kapilya kdpy. a nasayaat nga ramiden ti maysa nga ina kadagti annakna.

Dagitoy a napipintas ken agkakangina nga alikamen, awan ti makapagsao a kadakuada a mangibaga; mommy tulongannak man ti Homeworkko, mommy nagpintaska, mommy sika ti mangiyukkorto datay medalko ta siak ti 1St Honors a?Kasta met nga awan makaibaga kadakuada a, baket nagpintaska pay laeng! Baket, intan idiay away nga agmadengdeng? Baket, nagimas daytoy linutom!Baket, umaymo man igudan daytoy bukotko?

Ngem ania dagiti kadawyan a mangmanggeko?Auntie, masapulko ti kastoy? Kabagis pangaasim a mangpautangka ti kastoy?Ta dagitay kakabsatko a lalaki a pinagadalko, imbes nga Engineer ken Architecture ti ingraduarda, saan metten no di ket Gin gineer ken Artek bartek ture kas kada Marriage Degree.Bagsakda, tricycle driverda ta inggatangak isuda ti saggaysada tapno adda pagbirokda. Datay laeng kabsatko babae iti nagraduar ti nurse, ngem apaman a nagrduar a dipay nagtake ti Board, nangasawan a dagus.Isu a siak manen iti mangpagpagiskuela kadagiti annakna.

Timmakderak ket napanak iti sangwanan ti sarming. Miningmingak ti langak. Kinunak iti bagik."Ayna, Miss Minerva Perez, napayos pay laeng ti itsuram, kaslakala agtawen ti 40 no man pay nganganikan 60 . Nasurok a 30 a tawen a saankyayo a nagkita ken Akin ngem nakitamon ti maysa a saringitna ket addan mangallawat kenkuana bayat iti ililinnekna, ngem sika Miss Minerva Perez, kumostaka?

Bigla nalagipko a napan diay kuwartok ta napanko innala datay surat ni Akin a dumawdawat ti pammakawanko.Nagsubliak idiay nagtutugawak ket binasak.

Minerva nga Inay ayatko:

Pakawanennak dungngo daytoy nga inaramidko. Ammo ti Dios no kasano ti panagayatko kenka, kasta met dagiti tattao. Kunkunada a papel laengen kano ti kurang , ta iti ipagarupda nga addan napasamak kadata.Ngem ti Mannakablin a Dios ti saksita a sika ken siak ket natarnaw iti nagbaetanta.Kas kinunak kenka a raemek ti desisyonmo a ti panagurayko tapno matungpalmo ti karim kadagiti nagannak kenka, ibilangko a ti panaguray ket maysa a nadayaw a banag.Ngem no ti panag-pauray ket saan naibasar iti ayat ngem gapu iti pagrebbenagn a saan nga umiso, para kaniak; saan nga isu dayta iti mangiddep iti daradarepdep a mangituloy ti libro a nalpasen a nairugi.Pasetka iti daytoy a Libro no man pay saan a sika ti kaduak a mangileppas; agyamanak ta adda nagmayat a kaduak.

Daytoy ti kababagasna datay kinunak kenka, a no lumnek ti init ket saanton nga agparang iti sumaruno a bigat, kayariganna iti libro a dagiti naimaldit a balikas tunggal pahina ket napunas ; awanen a mabasa iti kina agnanayon.Diak kayat a kasta ti mapasamak. Indawatko kenka a ti librota ket maituloy ken maikkan ti hustiya ta adda pay gundawayta, ngem pinilim ti kinabaknag iti aglawllaw. Isu a sakbay a maladaw ti amin, nagdesisyonak nga ituloyko ti libro a narugyanta . Agyamanak iti Apo a Namarsua ta adda nangala ti lugarmo ken nangaklon iti kinaasinnok.Kas kuna ti kanta:

Dikanto kalipatan.

Akin.

Inyabbongko ti suratna ditoy rupak.Nalagipko datay kanta met laeng daydi manong bobby.

Sasainnekko a di agressat,
Manaknakanak a luluak;
No sumken ti lagip ti naglabas,
Diak sukiren o biagko agituredak.

Gibusna-:)

Mr.Kho/07-01-10

Articles
Home > Articles Main Page > Article